سبک زندگی عشایری ظرفیتی برای اصلاح الگوی مصرف است

محمد رحیمی خوش، پژوهشگر و مدرس دانشگاه در گفت وگو با ایکنا از خراسان رضوی اظهار کرد: جامعه عشایری طی سالیان طولانی شیوه ای از زیست را شکل داده که در آن میزان مصرف تا حد زیادی با ظرفیت منابع و توان تولید هماهنگ بوده است. مؤلفه هایی مانند قناعت، استفاده چندباره از منابع، تولیدمحوری و ارتباط مستقیم میان کار و معیشت از ویژگی های بارز این سبک زندگی است که می توان از آن برای بازخوانی مفهوم مصرف در جامعه امروز بهره برد.

وی با تأکید بر اینکه نباید ساده زیستی را به معنای نفی رفاه، امکانات نوین یا توسعه اقتصادی تلقی کرد، افزود: مسئله اصلی ایجاد تعادل میان رفاه، مصرف، مسئولیت اجتماعی و تعهد زیست محیطی است. جامعه امروز به ابزار و فناوری نیاز دارد، اما هم زمان باید نسبت به شیوه و میزان مصرف نیز آگاهی و مسئولیت داشته باشد.

این کارشناس مدیریت گردشگری با اشاره به ظرفیت گردشگری برای انتقال این مفاهیم بیان کرد: گردشگر در جریان حضور در یک جامعه عشایری با نحوه تولید نان، لبنیات، صنایع دستی، پوشاک و دیگر ملزومات زندگی آشنا می شود و از نزدیک درمی یابد که چگونه یک جامعه می تواند بخش عمده نیازهایش را در چرخه تولید خود تأمین کند.

گردشگری مسئولانه فراتر از یک تفریح گذرا است

رحیمی خوش بر لزوم توسعه گردشگری مسئولانه و آموزشی تأکید کرد و گفت: گردشگر نباید صرفاً با هدف عکس گرفتن وارد جامعه عشایری شود، بلکه باید زمینه آشنایی او با سبک زندگی، اقتصاد تولیدی، ارزش های فرهنگی و تعامل انسان با طبیعت فراهم آید؛ در این چارچوب گردشگری از فعالیتی صرفاً تفریحی فراتر رفته و به بستری برای انتقال مفاهیم ارزشمند فرهنگی و اجتماعی تبدیل می شود.

وی تصریح کرد: می توان از فرهنگ اصیل عشایری برای ترویج شعار کمتر و بهتر مصرف کردن بهره گرفت؛ مشروط بر اینکه این آموزه از سطح یک شعار فراتر رفته و به تجربه ای زیسته برای مسافر تبدیل شود تا بخشی از این درک عمیق را به متن زندگی روزمره خود بازگرداند.

این استاد دانشگاه با بازخوانی تعبیر ذخایر انقلاب اظهار کرد: عشایر و روستاییان از ارکان حفظ استقلال، تولید، امنیت و هویت فرهنگی کشور به شمار می روند؛ بنابراین محرومیت زدایی از این مناطق نه تنها وظیفه ای اقتصادی، بلکه مسئولیتی اخلاقی، اجتماعی و دینی است.

وی با تبیین رویکرد دینی به مقوله عدالت گفت: در منظومه فکری دین عدالت صرفاً توزیع پول یا کمک های مقطعی نیست، بلکه فراهم سازی فرصت های عادلانه برای برخورداری از یک زندگی شرافتمندانه، تولید، آموزش، بهداشت، اشتغال و مشارکت اجتماعی است. جامعه ای که ظرفیت دارد اما به دلیل نبود زیرساخت از شکوفایی آن محروم مانده، هنوز طعم کامل عدالت را نچشیده است.

رحیمی خوش با تأکید بر ضرورت گذر از رویکردهای حمایتی صرف و صدقه ای تصریح کرد: محرومیت زدایی باید به مدار توانمندسازی هدایت شود؛ اگر منطقه ای از ظرفیت دامپروری، صنایع دستی یا گردشگری برخوردار است نباید تنها به پرداخت تسهیلات حمایتی بسنده کرد، بلکه ایجاد زیرساخت، بازاریابی، آموزش، فناوری و زنجیره فروش نیاز است تا درآمد پایدار شکل گیرد، زیرا نبود بازار مناسب، ظرفیت های بالای تولیدی را ابتر می گذارد.

ضرورت پرهیز از تبدیل عشایر به سوژه گردشگری 

وی با هشدار نسبت به ابزارانگاری جوامع بومی بیان کرد: نباید از روستاییان و عشایر صرفاً به عنوان سوژه گردشگری و عکاسی بهره برداری کرد بدون آنکه عایدی ملموسی برای جامعه میزبان داشته باشد؛ منافع اقتصادی ناشی از بوم گردی، فروش محصولات، خدمات راهنمایی و رویدادهای محلی باید مستقیماً به خود مردم بازگردد.

این مدرس دانشگاه افزود: هرگاه اهالی بومی احساس کنند مهارت ها و فرهنگ کهن آن ها در بستر گردشگری ارزش اقتصادی تولید می کند، با انگیزه و تعلق خاطر بیشتری در پاسداری از میراث معنوی و انتقال آن به نسل های آینده گام برمی دارند.

وی با اشاره به موقعیت جغرافیایی و فرهنگی استان اظهار کرد: خراسان رضوی با کمبود جاذبه گردشگری مواجه نیست، بلکه چالش بنیادین چگونگی تبدیل این جاذبه ها به مقصد، مقصد به تجربه زیسته و تجربه به درآمد پایدار برای مردم منطقه است؛ صرف وجود یک اثر تاریخی یا چشم انداز طبیعی بدون خدمات، روایتگری، زیرساخت و مشارکت محلی، یک روستا را به مقصد گردشگری تبدیل نمی کند.

رحیمی خوش تصریح کرد: آینده گردشگری روستایی استان در گرو حرکت از نگاه پروژه محور به نگاه مقصد محور است؛ به این معنا که به جای مرمت تک بنا یا راه اندازی مقطعی یک واحد اقامتی، کل زنجیره ارزش شامل حفاظت، روایتگری، آموزش، بازاریابی و توزیع عادلانه عواید دیده شود.

وی در پایان گفت: توسعه واقعی زمانی رقم می خورد که جامعه محلی در سیاست گذاری و منافع شریک باشد. برای حرکت در مسیر توسعه پایدار باید نگاهمان را از جاذبه به سمت جامعه میزبان و مقصد پایدار سوق دهیم و تمرکز را به جای شمارش صرف گردشگران بر ارتقای تجربه گردشگر، صیانت از هویت بومی و تأمین معیشت عادلانه و پایدار مردم قرار دهیم.

انتهای پیام